الشيخ أبو الفتوح الرازي

189

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

كنايس نماز كردندى . چون از فرعون خايف شدند خداى تعالى فرمود تا : در خانه‌ها نماز كنند و روى به كعبه كنند ، و حسن هم اين گفت . و لفظ مصر ، لا ينصرف است براى آن كه اعجمى است و مؤنّث ، و گفتند : براى آن كه علم است و مؤنّث لأنّه البلدة و البقعة ، و اگر براى خفّت صرفش كنند روا باشد ، كهند و دعد و هود و لوط . و سعيد جبير گفت : * ( وَاجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ ) * ( 1 ) . يقابل ( 2 ) بعضه بعضا ، و خانه‌ها برابر يكديگر بسازى . * ( وَأَقِيمُوا الصَّلاةَ ) * ، و نماز به پاى دارى و مواظبت كنى بر آن و مژده ده مؤمنان را . قوله : * ( رَبَّنا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلأَه زِينَةً ) * ، حق تعالى از موسى حكايت كرد : بار خدايا ! تو فرعون را و اشراف قومش را مال دادى و زينت ، يعنى متاع و اثاث ( 3 ) و لباسهاى فاخر و حليهاى ( 4 ) گران مايه . بار خدايا تا از ره تو گمراه شوند ( 5 ) ، بار خدايا ! مالهاى ايشان مطموس گردان و بند بر دلهاى ايشان نه تا ايمان نيارند ( 6 ) تا آنگه كه عذاب اليم بينند . اگر گويند : ظاهر اين آيت دليل قول مجبّران مىكند كه خداى تعالى بنده را آلت و تمكين براى ضلالت و گمراهى دهد و او مريد ( 7 ) باشد [ آن را ] ( 8 ) از او . دگر آن كه : دلهاى ايشان را بند كن تا ايمان نيارند ، شايد كه موسى - عليه السّلام - اين گويد ، و اين ، خلاف مذهب شماست ، جواب گوييم : در اين آيت چند وجه گفتند ، اهل عدل و توحيد كه هر يك آيت را از آن ببرد كه در او شبهت باشد . وجهى آن كه : معنى آن است كه ، لئلَّا يضلَّوا ، بار خدايا ! تو به آل فرعون اين همه براى [ آن ] ( 9 ) كردى تا ضالّ نشوند . بار خدايا ! ضالّ شدند ، و اين را امثله بسيار است ، منها قوله : يُبَيِّنُ اللَّه لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا ( 10 ) ، و المعنى لئلَّا تضلَّوا ، و قوله [ 155 - پ ] : وَأَلْقى فِي الأَرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ ( 11 ) ، و المعنى لئلَّا تميد بكم ، و منها قوله :

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها بجز مل قبلة ، اى . ( 2 ) . مج : تقابل . ( 3 ) . آج ، لب ، آز : اساس . ( 4 ) . آج ، آز : حله‌هاى . ( 5 ) . آو ، آج ، بم ، آز : شدند . ( 6 ) . آج ، مج ، لب ، آز : بيارند . ( 7 ) . مج : مرتد . ( 9 - 8 ) . اساس : ندارد ، از آو ، افزوده شد . ( 10 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 176 . ( 11 ) . سورهء نحل ( 16 ) آيهء 15 .